Discipelen maken

Door Olga Ortiz, Colombia. Zondag, 14 december 2025.

Ware opvoeding

In het begin stelde God het gezin aan als de kern van de samenleving, een plaats voor de vorming en ontwikkeling van karakter, gewoonten en waarden. “Het opvoedingssysteem, begonnen in het Paradijs, vond zijn middelpunt in het gezin.” –Karaktervorming, blz. 33.

Het goddelijke plan was aangepast aan de mens na de zondeval. Ware opvoeding is het werk van verlossing en herstel van de mensheid, het ontwikkelen van de lichamelijke, mentale en geestelijke bekwaamheden volgens het karakter van Christus. Het is niet beperkt tot de verwerving van kennis, tracht de persoon voor te bereiden voor een leven van dienen op deze aarde en voor de eeuwigheid. Het fundament is het Woord van God en de leiding van de Heilige Geest. Christus als de vertegenwoordiger van de Vader, de verbinding tussen God en de mensheid, is de grote Leraar van de mensheid, Hij regelt, dat mannen en vrouwen Zijn vertegenwoordigers zullen zijn. Het gezin was de school, en de ouders waren de onderwijzers. Dit principe was getrouw nageleefd in het aardse leven van de Heere Jezus.

Christus’ opvoeding

“Jezus leefde in een plattelandsgezin en vervulde getrouw en opgewekt Zijn taak door mee te dragen in de lasten van het huishouden. Hij was de Heerser van de hemel geweest, en engelen hadden vol vreugde gedaan, wat Hij zei; nu was Hij een gewillige dienaar, een liefhebbende, gehoorzame zoon. Hij leerde een ambacht en met Zijn eigen handen werkte Hij in de timmermanswerkplaats bij Jozef. In het eenvoudige kleed van een gewoon arbeider liep Hij door de straten van het stadje, wanneer Hij naar Zijn nederig werk ging of vandaar terugkeerde. Hij gebruikte Zijn goddelijke kracht niet om Zijn lasten of zware arbeid te verlichten.” –De Wens der Eeuwen, blz. 48.

Zijn thuis was de belangrijkste school, waar Maria en Jozef, geleid door goddelijke principes, een fundamentele rol speelden in Zijn ontwikkeling tot volwassenheid. De culturele en familie omgeving, waarin Hij opgroeide, omringd door natuur en eenvoud, vormde Zijn karakter verder en versterkte Zijn band met God en de menselijke behoeften.

In de tijd van Christus besteedden de Joden veel aandacht aan de opvoeding van hun kinderen. Hun scholen waren verbonden met de synagogen, of gebedshuizen, en de leraren werden rabbi’s genoemd, mannen van wie werd aangenomen, dat ze zeer geleerd waren.

“Jezus ging niet naar deze scholen, want zij leerden veel dingen, die niet waar waren. In plaats van Gods Woord werden de uitspraken van mensen bestudeerd, en vaak waren die in strijd met wat God door Zijn profeten had geleerd. God Zelf leerde door Zijn Heilige Geest Maria, hoe ze Zijn Zoon moest opvoeden. Maria onderwees Jezus uit de Heilige Schrift, en Hij leerde deze zelf te lezen en te bestuderen.” –The Story of Jesus, blz. 30.

Een verkeerd begrepen onderwerp

In tegenstelling tot de opvoeding, die Jezus thuis ontving, hadden de scholen van de rabbi’s van Zijn tijd de ware kern van onderwijs uit het oog verloren en zich geconcentreerd op rituelen, waardoor ze doordrongen raakten van leeg formalisme. Dit resulteerde in een onderwijs, dat noch een persoonlijke band met God bevorderde, noch de ontwikkeling van een karakter gebaseerd op ware goddelijke principes bevorderde. Lijkt dit niet enigszins op de realiteit, waarin wij vandaag de dag leven?

“Onze zienswijzen ten aanzien van opvoeding zijn te begrensd en staan op een te laag peil. Een bredere blik en een hogere doelstelling zijn nodig. Een juiste opvoeding houdt meer in dan het volgen van een bepaalde studie. Het betekent meer dan een voorbereiding op het leven nu. Het heeft te maken met het gehele wezen, en met de gehele levensperiode, die open staat voor de mens. Het is de harmonische ontwikkeling van de lichamelijke, verstandelijke en geestelijke krachten. Het opent voor de scholier de weg tot de vreugde van het dienen in deze wereld, en tot nog verhevener vreugde van het verdere dienen in de toekomstige wereld.” –Karaktervorming, blz. 13.

Helaas worden in de academie van deze wereld het karakter en de waarden, die zo belangrijk zijn in het menselijk leven en ter voorbereiding op de hemel, verwaarloosd. Door de fouten uit het verleden te begrijpen, kunnen we het ware doel van goddelijke opvoeding herontdekken.

Wat betekent dit?

Ware opvoeding komt van God en heeft als doel het goddelijke beeld in de mensheid te herstellen. Ware opvoeding is niet beperkt tot het verwerven van academische kennis, maar omvat de geestelijke, morele en sociale vorming van de mens. Het is daarom een heilig en plechtig werk. In de heilige geschriften zien we, hoe God ouders aanspoort tot de opvoeding van hun kinderen. Verwijzend naar Abraham verklaart de Heer: ‘Want Ik heb hem gekend, opdat hij zijn kinderen en zijn huis na hem zou bevelen, en zij de weg des Heeren houden, om te doen gerechtigheid en gericht’ (Genesis 18:19).

Door zijn nauwe band met God voedde Abraham zijn gezin op in de wegen van de Heer. Om dit in onze gezinnen te verwezenlijken, is het eveneens noodzakelijk om gewoonten van liefdevolle toewijding aan de Verlosser der zielen te ontwikkelen, om onze kinderen te leren dat ze door gebed een Vriend hebben, die naar al hun dromen en verdriet zal luisteren. Dat ze door dagelijks de Bijbel te lezen de aard van God zullen begrijpen en hoe Hij ons met Zijn meelevende liefde behandelt. Zo zullen ze leren anderen met respect, liefde en geduld te behandelen. Ze zullen leren barmhartig en vriendelijk te zijn, net zoals hun hemelse Vader barmhartig en vriendelijk is voor de mensheid, die Hij met liefde heeft geschapen.

Inzicht in ware opvoeding brengt ons tot het besef, dat het uiteindelijke doel van dit proces karaktervorming is, want dit is de enige schat, die we naar de hemel kunnen meenemen.

De gevolgen van verkeerde beslissingen

De vorming van karakter is een fundamenteel en bovenzintuiglijk proces in het leven; karakter is het enige bezit, dat we zullen meenemen naar de hemel en dit wordt thuis opgebouwd. “De enige schat, die wij van deze wereld naar de eeuwigheid kunnen meenemen, is een karakter, dat gevormd is naar Gods beeld. Zij, die zich in deze wereld door Christus laten onderrichten, zullen alles wat zij met Gods hulp hebben bereikt, met zich meenemen naar het hemels tehuis. In de hemel blijven wij steeds leren. Hoe belangrijk is daarom de ontwikkeling van het karakter in dit leven.” –Lessen uit het Leven van Alledag, blz. 202.

Het heilige werk van ouders is om hun kinderen te onderwijzen en te leren God te vrezen en te gehoorzamen, zodat ze met de hulp van de Heilige Geest een karakter kunnen ontwikkelen, dat vergelijkbaar is met dat van hun Vader in de hemel. De Heer verklaart: ‘En deze woorden, die Ik u heden gebied, zullen in uw hart zijn; en u zult ze uw kinderen inscherpen, en daarvan spreken, als gij in uw huis zit, en als gij op de weg gaat, en als gij neerligt, en als gij opstaat’ (Deuteronomium 6:6-7).

Wanneer ouders de door God gegeven onderwijsrichtlijnen verwaarlozen en hun plechtige verplichting opzijzetten, worden hun kinderen opgevoed door de vijand van zielen. Het geval van de priester Eli moet onze aandacht trekken. In 1 Samuël 2:12 lezen we: ‘Doch de zonen van Eli waren kinderen Belials; zij kenden de Heere niet’. Kinderen hebben meer dan ooit waakzame zorg en leiding nodig, want Satan streeft ernaar hun gedachten en harten te beheersen en de Geest van God uit te drijven.

“De angstige toestand van de jeugd van deze tijd vormt een van de sterkste tekenen, dat we in de laatste dagen leven, maar de ondergang van velen kan direct worden herleid tot het verkeerde beleid van de ouders. De geest van morren tegen berisping heeft wortel geschoten en werpt vruchten af van ongehoorzaamheid. Hoewel de ouders niet tevreden zijn met het karakter, dat hun kinderen ontwikkelen, zien ze de fouten niet, die hen maken tot wat ze zijn.” –Testimonies for the Church, vol. 4, blz. 199.

Ouders moeten begrijpen, dat christelijke opvoeding zich niet alleen moet richten op het verstand, maar ook op de ontwikkeling van karakter, morele vorming en voorbereiding op het eeuwige leven. Zij kunnen hun verantwoordelijkheden niet naar behoren vervullen, als ze het Woord van God niet als leefregel nemen. Zij moeten begrijpen, dat ze het karakter van elke kostbare menselijke schat, die aan hun zorg is toevertrouwd, moeten vormen en opvoeden, om uiteindelijk de principes van echte opvoeding en het belang van karakterontwikkeling als een proces met eeuwige gevolgen.

In onze tijd moeten we extra waakzaam zijn over de vriendschappen, die onze kinderen sluiten. Zullen de leeftijdsgenoten, die ze als vrienden kiezen, hen helpen het beeld van hun Hemelse Vader te weerspiegelen, of zullen zij hen beïnvloeden om de prins van deze wereld te weerspiegelen? Zal de media tevreden zijn, dat wat zij bekijken, hen heiligt, of zal het hun waarden verlagen en hun geestelijke gewoonten aantasten? Om hen op het smalle pad te leiden is het voorbeeld van het gezin van levensbelang.

Het voorbeeld van het gezin

Christelijke opvoeding begint al op jonge leeftijd met het voorbeeld van de eerste leermeesters, de ouders. Daarom worden we aangemoedigd om een klein paradijs in huis te hebben, zodat kinderen zullen leren door het voorbeeld van hun ouders te volgen. In Galaten 5:22-23 worden de vruchten van de Geest beschreven als liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en matigheid, eigenschappen die een sterk christelijk karakter vormen.

Koning Salomo herinnert ons eraan: ‘Leer de jongen de eerste beginselen naar de eis van zijn weg; als hij ook oud zal geworden zijn, zal hij daarvan niet afwijken’ (Spreuken 22:6). De apostel Paulus spoort ons ook aan om ons verstand en karakter te vernieuwen overeenkomstig de wil van God (Romeinen 12:2). In Matthéüs 5:48 roept Jezus Zelf ons op om volmaakt te zijn zoals onze hemelse Vader volmaakt is, wat een voortdurende groei in Christusgelijkheid met zich meebrengt. Karakterontwikkeling is een voortdurend proces van verandering, dat de tussenkomst van de Heilige Geest en de inzet van het individu vereist.

Het primaire doel van christelijk onderwijs en leven is karakterontwikkeling. “Elk menselijk wezen, geschapen naar Gods beeld, is begiftigd met een kracht, verwant aan die van de Schepper, persoonlijkheid, het vermogen om te denken en te handelen. De mensen in wie deze kracht is ontwikkeld, zijn de mensen die verantwoordelijkheid dragen, die aan het hoofd staan van een onderneming en van wie invloed uitgaat. Het is het werk van de ware opvoeding, dit vermogen te ontwikkelen, de jeugd op te leiden dat ze hun denkvermogen gebruiken, en niet slechts de gedachten van andere mensen weergeven. In plaats van hun studie te beperken tot datgene wat mensen gezegd of geschreven hebben, moeten de scholieren geleid worden tot de bronnen der waarheid, op de uitgestrekte gebieden die openliggen voor onderzoek in de natuur en de openbaring. Laten zij zich verdiepen in de belangrijke feiten, die verbonden zijn met de bestemming en plichten des levens, dan zal het verstand zich verwijden en sterker worden. In plaats van geschoolde zwakkelingen, zullen de onderwijsinstellingen dan mensen uitzenden, begaafd om te denken en te handelen, mensen die de omstandigheden beheersen en niet erdoor beheerst worden, mensen met een ruime blik, helder van gedachte en met de moed van hun overtuiging. Zo’n opvoeding verschaft meer dan verstandelijke discipline, meer dan lichamelijke oefening. Ze versterkt het karakter, zodat waarheid en oprechtheid niet worden opgeofferd aan zelfzuchtig verlangen of wereldse eerzucht. Zij versterkt de geest tegen het kwaad. In plaats dat een of andere overheersende hartstocht tot een vernielende kracht wordt, wordt elke beweegreden en elk verlangen in overeenstemming gebracht met de voornaamste beginselen van het recht. Wanneer men zich verdiept in de volmaaktheid van Zijn karakter, wordt de geest vernieuwd en de ziel herschapen naar het beeld Gods.” –Karaktervorming, blz. 17-18.

Ouders moeten een vreugdevolle en gezonde omgeving voor hun kinderen creëren door hen weg te houden van, en hen bewust te maken van, de kracht van negatieve invloeden en hoe dergelijke invloeden iemands karakter kunnen vervormen en hem uiteindelijk van God kunnen afleiden. “Handelingen, die vaak herhaald worden, vormen gewoontes, en gewoontes vormen ons karakter. Voer de kleine taken van het leven geduldig uit. Zolang jullie het belang van trouw in de kleine taken onderschatten, ontbreekt er wat aan de vorming van jullie karakter. In de ogen van de Almachtige is elke taak belangrijk. De Heer heeft gezegd: ‘Wie trouw is in het minste, is ook in het grote trouw’. In het leven van een ware christen bestaan geen onbelangrijke dingen.” –Boodschap aan Jonge Mensen, blz. 140.

Gehele karaktervorming moet gebaseerd zijn op de volgende principes:

1. Afhankelijkheid van God: zoek God dagelijks in gebed en Bijbelstudie (Filippensen 4:13).
2. Discipline en zelfbeheersing: het beheersen van gedachten, woorden en daden (Spreuken 16:32).
3. Dienen van anderen: ontwikkel een nobel karakter door anderen lief te hebben en te helpen (Matthéüs 25:40).
4. Instructie gebaseerd op goddelijke principes vanaf de kindertijd (Spreuken 22:6; 2 Timótheüs 3:15).
5. Volharding in verandering: karakterontwikkeling is een voortdurend proces, totdat de ziel volledig het beeld van Jezus weerspiegelt (2 Korinthe 3:18; Eerste Geschriften, blz. 76-77).

Leren door doen

De aardse pedagogie bevestigt, wat de Heer heeft vastgelegd in het goddelijke onderwijsplan. Kinderen leren het beste, wanneer ze kennis kunnen verbinden met hun omgeving door deze praktisch toe te passen in hun dagelijks leven. Kinderen moeten van jongs af aan een nuttig of praktisch vak leren, dat de ontwikkeling van vaardigheden bevordert, die fundamenteel zijn voor het ontwikkelen van kwaliteiten, zoals verantwoordelijkheidsgevoel, discipline, doorzettingsvermogen en geduld. Bovendien stelt het hen in staat om onderwijs om te zetten in een zinvolle en verrijkende ervaring, die hen niet alleen helpt om examens te halen, maar ook om de uitdagingen van het leven met succes aan te gaan. Dit alles moet gebaseerd zijn op de Heilige Schrift.

Bijbels onderricht

Vanaf het begin heeft God onderwijs als een geheel proces ingesteld. In Genesis 1:27 lezen we, dat de mens naar Gods beeld en gelijkenis geschapen is. Dit doelt op, dat goddelijke kennis de basis moet zijn van alle onderwijs. Spreuken 9:10 stelt: ‘De vreze des Heeren is het beginsel der wijsheid, en de wetenschap der heiligen is verstand’, en benadrukt dat waar onderwijs begint met een solide geestelijke basis, die moet voldoen aan het volgende fundamentele principe: “In de hoogste zin zijn het werk van karaktervorming en het werk der verlossing één.” –Karaktervorming, blz. 29. En benadrukt dat het onderwijs moet leiden tot geestelijke verandering.

1. Christusgericht: God moet het middelpunt zijn van alle onderwijs (Kolossensen 2:3).

2. Volledig: Het moet lichamelijke, verstandelijke en geestelijke ontwikkeling omvatten (Lukas 2:52).

3. Praktisch en toepasbaar: Niet alleen theoretisch, maar gericht op het dagelijks leven en dienstbaarheid aan anderen (Matthéüs 25:40).

4. Karaktervorming: Onderwijs moet het karakter vormen om het beeld van Christus te weerspiegelen. “Onzelfzuchtigheid ligt ten grondslag aan alle ontwikkeling. Door onzelfzuchtige dienst ontvangen we de hoogste ontwikkeling van elk vermogen. Meer en meer gaan we delen in de goddelijke natuur. We worden bereid voor de hemel, want we ontvangen de hemel in ons hart.” –Karaktervorming, blz. 16.

5. Gericht op hoop en verlossing: Het moet de mens voorbereiden op het tegenwoordige leven en de eeuwigheid. “Het levenswerk, dat ons gegeven is, is de voorbereiding op het eeuwige leven, en als we dit werk volbrengen, zoals God het bedoeld heeft, kan elke verleiding ons vooruithelpen; want als we de verleiding weerstaan, boeken we vooruitgang in het goddelijke leven. In de hitte van de strijd, terwijl we verwikkeld zijn in een ernstige geestelijke strijd, staan onzichtbare agenten ons terzijde, door de hemel aangesteld, om ons te helpen in onze worstelingen, en in de crisis worden ons kracht, standvastigheid en energie gegeven, en hebben we meer dan sterfelijke kracht.” –Christian Education, blz. 122.

Christelijk onderwijs beperkt zich niet tot thuis of op school, maar betrekt de gemeente als een fundamentele pijler in de geestelijke ontwikkeling. Via de gemeente ontvangen jongeren leiding, steun en voorbeelden van geloof, waardoor ze zullen groeien in hun verbinding met God en gesterkt worden voor de tijd die voor hen ligt.

In de eindtijd

‘En die uit u voortkomen, zullen bouwen de oude verwoeste plaatsen; de fundamenten, van geslacht tot geslacht verwoest, zult gij oprichten; en gij zult genoemd worden: Die de bressen dicht, die de paden weer aanlegt, om te bewonen’ (Jesaja 58:12). Deze plechtige oproep heeft betrekking op onderwijs:

“Satan heeft de meest vernuftigste methoden toegepast om zijn plannen en beginselen in te schakelen in de verschillende onderwijsmethoden, zo beslag te leggen op het verstand van de kinderen en de opgroeiende jeugd. Het is het werk van de ware opvoeder om zijn bedenksels te doorkruisen. Wij staan onder een plechtig, heilig verbond met God om onze kinderen groot te brengen voor Hem en niet voor de wereld; om hun te leren, dat ze niet hun kansen leggen in de hand der wereld, maar dat ze God liefhebben en vrezen, en Zijn geboden houden. Hun moet de gedachte ingescherpt worden, dat ze gemaakt zijn naar het beeld van hun Schepper en dat Christus het voorbeeld is, waarnaar zij gevormd moeten worden.

Veel bijzondere aandacht moet geschonken worden aan het onderwijs, dat ook een kennis der zaligheid zal verschaffen en dat het leven en karakter zal kneden naar het Goddelijk evenbeeld. Het is de liefde Gods, de reinheid van ziel, als gouden draden met het leven verweven, die enkel waarde heeft. De hoogte, die de mens aldus kan bereiken, is hij nog niet ten volle bewust.

Voor de vervulling van dit werk moet een breed fundament worden gelegd. Een nieuwe richtlijn moet uitgestippeld worden, en scholieren moeten geholpen worden, dat ze Bijbelse beginselen toepassen in alles wat zij doen. Wat krom is, wat ook maar buiten de rechte lijn steekt, moet duidelijk aan het licht komen en vermeden worden; want dat is ongerechtigheid, die niet mag voortduren. Het is van belang, dat het hart van elke onderwijzer uitgaat naar gezonde beginselen en leerstellingen, want dat is het licht, dat moet schijnen op de weg van alle scholieren.” –Karaktervorming, blz. 430-431.

‘Doch gij, spreek hetgeen de gezonde leer betaamt’ (Titus 2:1). Om dit werk uit te voeren moeten we elkaar ondersteunen en ondersteunende netwerken creëren, waarmee dit doel kan worden bereikt. Momenteel ontwikkelen we hier in Colombia, via de Oded Educational Foundation, een onderwijsmethode, die het hele wezen omvat. Het enige doel is het beeld van God in onze kinderen en jeugd te herstellen, waardoor het oorspronkelijke plan, dat God voor het onderwijs heeft vastgesteld, wordt hersteld.

Ouders hebben de verantwoordelijkheid om een vitale verbinding met God te onderhouden, door ervaringen te bieden, die kinderen in staat stellen, wat ze leren, te verbinden met de echte wereld. Dit is echter niet alleen een plicht van ouders; de gemeente heeft ook een fundamentele plicht van ondersteuning bij het vervullen van deze geweldige taak.

God roept ons op om door geloof te leven, en dit is niet alleen kerkbezoek of het volgen van bepaalde gebruiken, maar ook het toestaan, dat Christus ons hart en karakter vormt. Deze verandering moet weerspiegeld worden in onze manier van denken en handelen.

Onze missie om het licht van de wereld te zijn, begint met de opvoeding van kinderen, jeugd en volwassenen om het evangelie te verkondigen. Moge de wijsheid van de Heer ons fundament zijn, zodat Hij ons inzicht kan geven en ons de weg kan wijzen, die we moeten bewandelen! (Spreuken 1:7; Psalm 32:8.)